Lai Châu chào mừng Tết Độc lập

Đặt vấn đề

Văn hóa công vụ là một bộ phận quan trọng của văn hóa tổ chức trong khu vực công. Nếu chủ trương, quy định và quy trình tạo nên khuôn khổ cho hoạt động quản lý nhà nước thì văn hóa công vụ trực tiếp chuyển hóa những khuôn khổ đó thành thái độ, trách nhiệm, phương thức làm việc, cách ứng xử và kết quả phục vụ của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức. Vì vậy, văn hóa công vụ không chỉ biểu hiện ở tác phong công sở mà còn ở tinh thần trách nhiệm, kỷ luật, liêm chính, năng lực phối hợp, chất lượng tham mưu, trách nhiệm giải trình và mức độ hài lòng của người dân.

Trong bối cảnh cải cách hành chính, chuyển đổi số và vận hành chính quyền địa phương hai cấp, nội dung văn hóa công vụ tiếp tục mở rộng. Cán bộ không chỉ phải tuân thủ quy trình mà còn phải thích ứng với công nghệ, làm việc dựa trên dữ liệu, phối hợp liên thông và hỗ trợ người dân sử dụng dịch vụ công. Đối với đơn vị mới sau sắp xếp, việc sớm hình thành chuẩn mực làm việc chung còn có ý nghĩa đối với khả năng ổn định tổ chức, hạn chế chồng chéo và duy trì hoạt động thông suốt của bộ máy.

Phường Đoàn Kết là đơn vị hành chính mới của tỉnh Lai Châu, chính thức đi vào hoạt động từ ngày 01/7/2025 theo Nghị quyết số 1670/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Lai Châu năm 2025. Đây là một phường sở hữu quy mô lớn về diện tích và dân số sau đợt sắp xếp và sáp nhập hành chính. Việc xây dựng văn hóa công vụ của phường nhằm hiện thực hóa định hướng xây dựng phường trở thành trung tâm kinh tế - văn hóa của tỉnh Lai Châu và vùng Tây Bắc là một yêu cầu khách quan, cấp bách. Hệ thống chính quyền phường có 55 cán bộ, công chức và 530 viên chức thuộc 18 trường học công lập (Ủy ban nhân dân phường Đoàn Kết, 2025). Sau thành lập, phường đồng thời phải kiện toàn tổ chức, phân định chức năng và đáp ứng yêu cầu phục vụ người dân, doanh nghiệp.

1. Văn hóa công vụ và yêu cầu xây dựng văn hóa công vụ đối với phường Đoàn Kết, tỉnh Lai Châu

Văn hóa công vụ là hệ thống giá trị, chuẩn mực, phương thức làm việc và ứng xử được hình thành trong quá trình thực thi chức trách của cơ quan công quyền và đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức. Ở bình diện tổ chức, văn hóa công vụ thể hiện qua mục tiêu phục vụ, quy chế, quy trình, cơ chế phối hợp, môi trường làm việc và kiểm tra. Ở bình diện cá nhân, văn hóa công vụ gắn với phẩm chất chính trị, đạo đức, tinh thần trách nhiệm, kỷ luật, năng lực chuyên môn, tác phong và thái độ phục vụ. Trong chuyển đổi số, các yêu cầu về làm việc trên môi trường điện tử, sử dụng và chia sẻ dữ liệu, tuân thủ quy trình số, bảo đảm an toàn thông tin và hỗ trợ người dân tiếp cận dịch vụ công cũng trở thành những biểu hiện của văn hóa công vụ.

Xây dựng văn hóa công vụ đối với chính quyền địa phương hai cấp có vai trò quyết định trong việc nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước tại cơ sở. Đây là nền tảng cốt lõi định hình tư duy, thái độ và hành vi của đội ngũ cán bộ, công chức khi thực thi nhiệm vụ công vụ. Trong bối cảnh mới hiện nay, xây dựng văn hóa công vụ trên địa bàn cấp xã chính là góp phần xây dựng hình ảnh chính quyền thân thiện, kiến tạo và phục vụ. Với phương châm "trọng dân, gần dân, hiểu dân, học dân và có trách nhiệm với dân", một môi trường công vụ văn minh sẽ xóa bỏ thói quan liêu, hách dịch. Sự minh bạch, tận tụy và đúng mực trong giao tiếp của công chức giúp củng cố niềm tin sâu sắc của nhân dân vào bộ máy chính quyền địa phương, tạo đà cho việc thực hiện thắng lợi các chính sách tại cơ sở. Mặt khác, xây dựng văn hóa công vụ là động lực nâng cao chất lượng và hiệu quả giải quyết thủ tục hành chính. Khi các chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp và quy tắc ứng xử được tôn trọng, tình trạng nhũng nhiễu, tiêu cực sẽ bị đẩy lùi. Cán bộ, công chức cấp xã sẽ chủ động cải tiến quy trình làm việc, tăng cường kỷ luật, kỷ cương; từ đó tối ưu hóa tốc độ xử lý công việc và nâng cao chỉ số hài lòng của người dân, doanh nghiệp. Cuối cùng, xây dựng văn hóa công vụ là cơ sở để tăng cường sự đoàn kết nội bộ và tối ưu hóa phối hợp liên thông giữa hai cấp chính quyền hiện nay.

Đối với phường Đoàn Kết, xây dựng văn hóa công vụ diễn ra khi tổ chức bộ máy vẫn trong quá trình hoàn thiện. Trong 6 tháng đầu năm 2026, địa phương tiếp tục kiện toàn tổ chức đảng, tổ chức hành chính, quy hoạch, phân công cán bộ và điều chỉnh một số đầu mối chuyên môn (Đảng ủy phường Đoàn Kết, 2026a). Điều đó làm xuất hiện yêu cầu phải thường xuyên cập nhật quy trình, xác định rõ trách nhiệm và bảo đảm sự phối hợp giữa các vị trí. Nghị quyết Đại hội Đảng bộ phường lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030 xác định nhiệm vụ xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh; nâng cao hiệu lực, hiệu quả của chính quyền; xây dựng đội ngũ cán bộ; đẩy mạnh cải cách hành chính, khoa học, công nghệ và chuyển đổi số (Đảng bộ phường Đoàn Kết, 2025). Đây là cơ sở chính trị trực tiếp cho xây dựng văn hóa công vụ ở địa phương.

Từ thực tiễn này có thể thấy, văn hóa công vụ ở đơn vị hành chính mới không chỉ là vấn đề tuân thủ chuẩn mực mà còn là cơ chế kết nối đội ngũ có kinh nghiệm và vị trí việc làm khác nhau vào một phương thức vận hành chung. Chuẩn hóa cần gắn với thích ứng; kỷ luật phải đi cùng tinh thần chủ động; ứng dụng công nghệ cần gắn với trách nhiệm đối với kết quả cuối cùng của quá trình phục vụ.

2. Tình hình xây dựng văn hóa công vụ tại phường Đoàn Kết, tỉnh Lai Châu

2.1. Những kết quả đạt được trong xây dựng văn hóa công vụ tại phường Đoàn Kết

Thứ nhất, gắn văn hóa công vụ với xây dựng Đảng và nhiệm vụ chính trị.

Văn hóa công vụ được đặt trong tổng thể nhiệm vụ xây dựng Đảng, kiện toàn bộ máy và phát triển kinh tế - xã hội, thay vì triển khai như một phong trào riêng biệt. Nội dung về tinh thần, thái độ làm việc, đạo đức, kỷ luật, chuẩn mực giao tiếp và trách nhiệm phục vụ được lồng ghép trong chương trình, kế hoạch công tác và hoạt động của các cơ quan, đơn vị (Ủy ban nhân dân phường Đoàn Kết, 2025). Việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh được gắn với cam kết tu dưỡng và trách nhiệm nêu gương; trong 6 tháng đầu năm 2026 có 8 tập thể và 28 cá nhân được biểu dương, khen thưởng (Đảng ủy phường Đoàn Kết, 2026a).

Cách tiếp cận này góp phần hạn chế quan niệm giản đơn coi văn hóa công vụ chủ yếu là lễ nghi, trang phục hay giao tiếp hành chính. Chuẩn mực công vụ chỉ thực sự có ý nghĩa khi được chuyển hóa thành chất lượng tham mưu, khả năng phối hợp, tiến độ và kết quả giải quyết công việc. Đây cũng là cơ sở để gắn yêu cầu đạo đức và tác phong với hiệu quả thực thi nhiệm vụ.

Thứ hai, thể chế hóa và chuẩn hóa hoạt động công vụ.

Sau khi đi vào hoạt động, UBND phường đã ban hành Quy chế làm việc, quy chế phối hợp giữa Thường trực HĐND, UBND và Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam phường; rà soát chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của các cơ quan chuyên môn; yêu cầu các đơn vị phân công nhiệm vụ cụ thể. Đảng ủy phường đồng thời sửa đổi, bổ sung quy chế làm việc và các quy định về tiếp công dân, xử lý đơn thư, báo cáo, lưu trữ và quản lý cán bộ (Ủy ban nhân dân phường Đoàn Kết, 2025; Đảng ủy phường Đoàn Kết, 2026a).

Đối với một đơn vị mới sau sắp xếp, việc quy định rõ chủ thể, nhiệm vụ, cơ chế phối hợp và trách nhiệm có ý nghĩa trực tiếp trong hạn chế chồng chéo hoặc bỏ sót công việc. Tuy nhiên, vì tổ chức bộ máy còn điều chỉnh, quy chế và quy trình phải được cập nhật thường xuyên. Hiệu quả thể chế hóa cần được nhìn từ mức độ rõ trách nhiệm, khả năng thực hiện và chất lượng phối hợp hơn là số lượng văn bản được ban hành.

Thứ ba, kỷ luật, tác phong và trách nhiệm công vụ.

Các báo cáo của địa phương cho thấy đa số cán bộ, công chức, viên chức sau sắp xếp có tinh thần trách nhiệm, tích cực học hỏi, thích ứng với nhiệm vụ mới và chấp hành các quy định về đạo đức, tác phong công vụ (Ủy ban nhân dân phường Đoàn Kết, 2025). Công tác kiểm tra, giám sát trong hệ thống chính trị được duy trì. Trong 6 tháng đầu năm 2026, Đảng ủy phường thực hiện 3 cuộc kiểm tra, giám sát đối với 9 tổ chức đảng và 9 đảng viên; Ủy ban Kiểm tra thực hiện 1 cuộc đối với 3 tổ chức đảng và 1 đảng viên; các chi bộ thực hiện 22 cuộc đối với 39 lượt đảng viên (Đảng ủy phường Đoàn Kết, 2026a).

Mặc dù kiểm tra Đảng không đồng nhất với kiểm tra công vụ, những hoạt động này góp phần tạo môi trường đề cao kỷ luật, liêm chính và trách nhiệm. Tuy nhiên, đánh giá về tác phong và tinh thần trách nhiệm hiện vẫn chủ yếu dựa vào báo cáo của cơ quan. Trong thời gian tới cần bổ sung chỉ báo có thể đo lường như thời gian phản hồi, tỷ lệ công việc phải xử lý lại, phản ánh của người dân và kết quả phối hợp giữa các đơn vị.

Thứ tư, cải cách hành chính, chuyển đổi số và văn hóa phục vụ.

Đây là phương diện có dữ liệu rõ nhất để nhận diện sự chuyển hóa của văn hóa công vụ thành hiệu quả phục vụ. Trong 6 tháng đầu năm 2026, Trung tâm Phục vụ hành chính công phường tiếp nhận 2.810 hồ sơ trên hai hệ thống, đã giải quyết 2.731 hồ sơ, còn 79 hồ sơ đang giải quyết. Trên hệ thống của tỉnh không có hồ sơ quá hạn; tỷ lệ số hóa thành phần hồ sơ đạt 100%, số hóa kết quả giải quyết đạt 99,33%; mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp theo dữ liệu báo cáo đạt 100% (Đảng ủy phường Đoàn Kết, 2026a).

Tỷ lệ tiếp nhận trực tuyến cũng ở mức cao: hệ thống của tỉnh có 2.059 hồ sơ trực tuyến và 38 hồ sơ trực tiếp; hệ thống bộ, ngành có 607 hồ sơ trực tuyến và 6 hồ sơ trực tiếp (Đảng ủy phường Đoàn Kết, 2026a). Bên cạnh xử lý hồ sơ, phường thí điểm Google Forms đánh giá cán bộ tại Trung tâm Phục vụ hành chính công, duy trì tổ công nghệ số cộng đồng và triển khai “Chiến dịch thứ bảy vì dân”, hỗ trợ người dân trong các thủ tục về thuế, giấy phép kinh doanh và bảo trợ xã hội. Những mô hình này cho thấy chuyển đổi số bước đầu được gắn với cải thiện trải nghiệm của người dân, thay vì chỉ dừng ở số hóa quy trình.

Tuy nhiên, dữ liệu cũng cho thấy một điểm cần lưu ý: trong khi hệ thống của tỉnh không ghi nhận hồ sơ quá hạn, hệ thống bộ, ngành có 40 hồ sơ đã giải quyết quá hạn (Đảng ủy phường Đoàn Kết, 2026a). Sự khác biệt này đặt ra yêu cầu tăng cường quản trị liên thông, chuẩn hóa dữ liệu và xác định rõ trách nhiệm theo dõi hồ sơ trên nhiều nền tảng. Vì vậy, chuyển đổi số trong văn hóa công vụ cần được hiểu như quá trình chuyển từ “số hóa thủ tục” sang quản trị dựa trên dữ liệu và kết quả phục vụ.

Thứ năm, kiểm tra, phản hồi và cải tiến.

Phường xác định kiểm tra, giám sát và đôn đốc là biện pháp nhằm phòng ngừa, phát hiện và chấn chỉnh vi phạm kỷ luật, kỷ cương. Ở cấp tỉnh, năm 2025 hoạt động kiểm tra công vụ và cải cách hành chính được triển khai tại nhiều cơ quan, đơn vị và địa phương (Ủy ban nhân dân tỉnh Lai Châu, 2025), tạo khung tham chiếu cho cấp xã. Tuy nhiên, tài liệu hiện có chưa phản ánh đầy đủ số cuộc kiểm tra công vụ nội bộ của phường, kiến nghị sau kiểm tra và tỷ lệ khắc phục. Điều đó cho thấy định hướng kiểm tra đã rõ nhưng cơ chế đo lường kết quả và theo dõi cải tiến cần tiếp tục hoàn thiện.

2.2. Những vấn đề đặt ra

Một là, chất lượng đội ngũ chưa đồng đều. Một số công chức phải kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ, thiếu kỹ năng chuyên sâu và kinh nghiệm thực tiễn; tinh thần chủ động và năng lực tham mưu của một bộ phận cán bộ còn hạn chế (Ủy ban nhân dân phường Đoàn Kết, 2025; Đảng ủy phường Đoàn Kết, 2026a). Đây là vấn đề đáng chú ý bởi đơn vị mới đòi hỏi cán bộ vừa thích ứng nhanh với vị trí mới, vừa phải xử lý khối lượng công việc lớn và những nhiệm vụ phát sinh.

Hai là, việc cụ thể hóa nhiệm vụ và phối hợp giữa một số đầu mối có lúc chưa chặt chẽ. Trong điều kiện bộ máy tiếp tục điều chỉnh, nếu chức năng và trách nhiệm không được cập nhật đồng thời với quy trình xử lý điện tử thì nguy cơ chồng chéo, đùn đẩy hoặc bỏ sót công việc có thể xuất hiện. Cùng với đó, kết quả khác nhau giữa hệ thống của tỉnh và hệ thống bộ, ngành cho thấy số hóa chưa hoàn toàn đồng nghĩa với quản trị số.

Ba là, cơ sở dữ liệu đánh giá văn hóa công vụ còn thiếu chiều sâu. Mức hài lòng 100% theo báo cáo hành chính là kết quả tích cực nhưng cần được kiểm chứng bằng khảo sát độc lập, đánh giá theo nhóm thủ tục và nhóm dân cư. Hiện chưa có đầy đủ dữ liệu về số lần người dân phải bổ sung hồ sơ, thời gian hướng dẫn, mức độ dễ hiểu của thủ tục, chất lượng phối hợp hay trải nghiệm của người cao tuổi và người ít kỹ năng số. Do đó, thách thức trong giai đoạn tới không chỉ là duy trì kỷ luật mà còn là giải quyết mối quan hệ giữa chuẩn hóa và chủ động, giữa trách nhiệm cá nhân và phối hợp liên thông, giữa số hóa và chất lượng phục vụ thực chất.

3. Một số giải pháp nâng cao chất lượng văn hóa công vụ tại phường Đoàn Kết, tỉnh Lai Châu

Thứ nhất, tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của cấp ủy và trách nhiệm nêu gương của người đứng đầu. Nội dung văn hóa công vụ cần được cụ thể hóa thành chỉ tiêu và nhiệm vụ trong chương trình công tác hằng năm, gắn với sinh hoạt chi bộ, giao ban và đánh giá cán bộ. Trách nhiệm nêu gương cần thể hiện qua tiến độ xử lý hồ sơ, chất lượng phối hợp, giải quyết phản ánh và trách nhiệm khi công việc chậm trễ.

Thứ hai, hình thành bộ chuẩn mực văn hóa công vụ ngắn gọn, dễ áp dụng, có thể tập trung vào năm nhóm: trách nhiệm, kỷ luật, giao tiếp, phối hợp và năng lực số. Các chuẩn mực cần gắn với chỉ số theo dõi như tỷ lệ hồ sơ đúng hạn, số hồ sơ phải bổ sung, thời gian phản hồi, mức độ hài lòng, kết quả xử lý phản ánh, sáng kiến và vi phạm kỷ luật. Việc đo lường phải nhằm phục vụ cải tiến, tránh tạo áp lực chạy theo thành tích.

Thứ ba, thường xuyên rà soát quy trình và phân công trách nhiệm sau sắp xếp. Với công việc liên quan nhiều cơ quan, cần xác định rõ đầu mối chịu trách nhiệm cuối cùng, thời hạn của từng khâu và cơ chế phối hợp. Khi điều chỉnh tổ chức bộ máy phải đồng thời cập nhật chức năng, danh mục công việc, quy trình điện tử, quyền truy cập hệ thống và trách nhiệm báo cáo, qua đó hạn chế tình trạng đùn đẩy hoặc gián đoạn thông tin.

Thứ tư, đổi mới đào tạo, bồi dưỡng theo vị trí việc làm. Cần ưu tiên kỹ năng tham mưu tổng hợp, soạn thảo và kiểm soát văn bản, giao tiếp với công dân, xử lý tình huống, quản trị dữ liệu, sử dụng hệ thống chuyên ngành, an toàn thông tin và hỗ trợ người ít kỹ năng số. Hình thức bồi dưỡng nên kết hợp lớp ngắn, hướng dẫn tại chỗ, kho tình huống và chia sẻ kinh nghiệm, phù hợp với yêu cầu công việc cụ thể.

Thứ năm, chuyển trọng tâm từ số hóa thủ tục sang quản trị công vụ dựa trên dữ liệu. Cần có công cụ theo dõi tập trung hồ sơ trên các hệ thống, cảnh báo trước hạn và phân tích nguyên nhân hồ sơ chậm, quá hạn hoặc phải bổ sung. Đồng thời, tiếp tục duy trì tổ công nghệ số cộng đồng và “Chiến dịch thứ bảy vì dân” để bảo đảm chuyển đổi số không làm gia tăng khoảng cách tiếp cận đối với người cao tuổi, người ở khu vực khó khăn và người ít kỹ năng công nghệ.

Thứ sáu, đổi mới kiểm tra công vụ và cơ chế phản hồi xã hội. Kiểm tra cần kết hợp định kỳ với đột xuất, tập trung vào bộ phận tiếp dân, xử lý hồ sơ và chấp hành thời gian làm việc; sau kiểm tra phải có kiến nghị, thời hạn và đánh giá kết quả khắc phục. Việc sử dụng mã QR hoặc Google Forms để lấy ý kiến cần được mở rộng theo hướng dễ sử dụng, bảo đảm khách quan và có khả năng phân tích phản ánh theo lĩnh vực. Song song với kỷ luật, cần xây dựng môi trường làm việc hỗ trợ và học tập, kịp thời biểu dương cán bộ tận tụy, giải quyết việc khó và có sáng kiến cải tiến.

Kết luận

Thực tiễn tại phường Đoàn Kết cho thấy xây dựng văn hóa công vụ trong bối cảnh chính quyền địa phương hai cấp là quá trình vừa định hình chuẩn mực vừa tổ chức lại phương thức làm việc của bộ máy. Trong thời gian ngắn sau thành lập, địa phương đã từng bước gắn văn hóa công vụ với xây dựng Đảng, kiện toàn tổ chức, cải cách hành chính và chuyển đổi số; hoàn thiện quy chế, phân công nhiệm vụ, duy trì kỷ luật, hướng tới cần tiếp tục chuẩn hóa kỷ luật, quy trình và trách nhiệm nhưng đồng thời tạo điều kiện để cán bộ chủ động, đổi mới và dám chịu trách nhiệm; đẩy mạnh số hóa nhưng phải lấy chất lượng thực chất và trải nghiệm của người dân làm thước đo. Khi đó, văn hóa công vụ mới thực sự trở thành nguồn lực góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả của chính quyền cơ sở trong mô hình quản trị địa phương mới.

Tài liệu tham khảo

Bộ Nội vụ (2019). Quyết định số 319/QĐ-BNV ngày 18/4/2019 về Ban hành kế hoạch triển khai thực hiện Quyết định số 1847/QĐ-TTG của Thủ tướng Chính phủ về Đề án Văn hóa công vụ.

Đảng bộ phường Đoàn Kết (2025). Nghị quyết số 03-NQ/ĐH ngày 09/8/2025: Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ phường Đoàn Kết lần thứ I, nhiệm kỳ 2025–2030.

Đảng ủy phường Đoàn Kết (2026a). Báo cáo số 261-BC/ĐU ngày 26/6/2026 về tình hình thực hiện nhiệm vụ chính trị 6 tháng đầu năm, nhiệm vụ trọng tâm 6 tháng cuối năm 2026.

Đảng ủy phường Đoàn Kết (2026b). Biểu kết quả thực hiện chỉ tiêu chủ yếu 6 tháng đầu năm 2026 [Phụ lục kèm Báo cáo số 261-BC/ĐU].

Tỉnh ủy Lai Châu (2023). Báo cáo số 444-BC/TU ngày 07/11/2023: Sơ kết thực hiện Nghị quyết số 08-NQ/TU về đẩy mạnh cải cách hành chính, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh cấp tỉnh.

Thủ tướng Chính phủ (2018). Quyết định số 1847/QĐ-TTg về phê duyệt Đề án Văn hóa công vụ.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội (2025). Nghị quyết số 1670/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Lai Châu năm 2025.

Ủy ban nhân dân phường Đoàn Kết (2025). Báo cáo số 2187/BC-UBND ngày 01/12/2025 về kết quả thực hiện Đề án Văn hóa công vụ năm 2025.

Ủy ban nhân dân tỉnh Lai Châu (2019). Kế hoạch số 928/KH-UBND về triển khai Đề án Văn hóa công vụ.

Ủy ban nhân dân tỉnh Lai Châu (2025). Báo cáo kết quả thực hiện Đề án Văn hóa công vụ năm 2025.