Thứ Sáu, ngày 30/12/2022, 10:29

Nâng cao nhận thức của học viên cao cấp lý luận chính trị về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong tổ chức thực hiện chương trình đào tạo

PHẠM THỊ NGỌC DUNG
Học viện Chính trị khu vực I

(GDLL) - Bài viết làm rõ ý nghĩa của việc nâng cao nhận thức của học viên cao cấp lý luận chính trị về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong giai đoạn hiện nay. Trên cơ sở đó, kiến nghị một số giải pháp nâng cao nhận thức của học viên cao cấp lý luận chính trị về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; qua đó, góp phần hình thành văn hóa không tham nhũng, tiêu cực, xây dựng đội ngũ cán bộ trong sạch, vững mạnh đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Từ khóa: Học viên cao cấp lý luận chính trị; phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; tổ chức thực hiện chương trình đào tạo cao cấp lý luận chính trị.

PGS, TS Hoàng Văn Hoan, Phó Giám đốc Học viện Chính trị khu vực I trao bằng tốt nghiệp cho học viên tại Lễ tốt nghiệp lớp cao cấp lý luận chính trị hệ không tập trung khóa học 2018 - 2020 tổ chức tại Cao Bằng

(Ảnh: http://caobangtv.vn)

Đặt vấn đề

Tham nhũng là vấn nạn nhức nhối mà tất cả các quốc gia trên thế giới đều tập trung các nguồn lực để giải quyết một cách triệt để. Nhận thức được tác hại của tham nhũng, tiêu cực đối với sự phát triển của đất nước, trong những năm vừa qua, Đảng Cộng sản Việt Nam và Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách, pháp luật về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực.Phòng, chống tham nhũng được xác định là có vai trò quan trọng đối với công cuộc xây dựng, phát triển đất nước và xuyên suốt trong hệ thống quan điểm của Đảng qua các kỳ Đại hội VIII, IX, X, XI, XII. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng đã xác định: “Kiên quyết, kiên trì đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi tham nhũng, lãng phí với quyết tâm chính trị cao hơn, hành động mạnh mẽ hơn và hiệu quả hơn”; phòng ngừa, ngăn chặn và xử lý nghiêm minh đối với hành vi tham nhũng với một phương châm: “Sai phạm đến đâu thì xử lý đến đó và không có “vùng cấm” trong phòng, chống tham nhũng. Để góp phần nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực việc nâng cao nhận thức của học viên cao cấp lý luận chính trị về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong tổ chức thực hiện chương trình đào tạo là hết sức cần thiết.

1. Sự cần thiết phải nâng cao nhận thức của học viên cao cấp lý luận chính trị về phòng, chống tham nhũng và tiêu cực trong giai đoạn hiện nay

Theo Quy định số 57-QĐ/TW ngày 08/2/2022 của Ban Bí thư về đối tượng, tiêu chuẩn và phân cấp đào tạo lý luận chính trị; học viên cao cấp lý luận chính trị là đảng viên chính thức, tốt nghiệp đại học trở lên; cán bộ, công chức, viên chức, cán bộ quân đội, công an... Học viên cao cấp lý luận chính trị là và sẽ là những chủ thể đặc biệt trong phòng, chống tham nhũng, tiêu cực. Cụ thể: 

Thứ nhất, học viên cao cấp lý luận chính trị là chủ thể quan trọng, chủ yếu trong công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực. Với vai trò là đảng viên, học viên cao cấp lý luận chính trị phải chấp hành, thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng Cộng sản Việt Nam về phòng, chống tham nhũng với tinh thần “đảng viên đi trước”. Đồng thời, học viên cao cấp lý luận chính trị cũng là hạt nhân trong tuyên truyền, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng; làm cho chủ trương của Đảng về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực được lan tỏa trong xã hội. Với vai trò là cán bộ, công chức, viên chức làm việc trong các cơ quan của hệ thống chính trị - là công bộc của nhân dân; tích cực phòng, chống tham nhũng, tiêu cực không chỉ là hoàn thành nghĩa vụ của bản thân mà góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân.

Thứ hai, học viên cao cấp lý luận chính trị làm việc trong các cơ quan trong hệ thống chính trị, trong đó có nhiều vị trí việc làm nếu không có bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức, lối sống tốt, năng lực chuyên môn cao sẽ rất dễ “nhúng chàm” tham nhũng, tiêu cực. Thực tiễn trong 10 năm qua, các cơ quan tiến hành tố tụng cả nước đã khởi tố, điều tra 19.546 vụ/33.868 bị can, truy tố 16.699 vụ/33.037 bị can, xét xử sơ thẩm 15.857 vụ/30.355 bị cáo về các tội tham nhũng, chức vụ, kinh tế; trong đó tội phạm về tham nhũng đã khởi tố, điều tra 2.657 vụ/5.841 bị can, truy tố 2.628 vụ/6.199 bị can, xét xử sơ thẩm 2.439 vụ/5.647 bị cáo. Từ đầu nhiệm kỳ Đại hội XIII đến nay, đã khởi tố, điều tra gần 4.200 vụ/7.572 bị can về các tội tham nhũng, chức vụ, kinh tế (trong đó, các tội về tham nhũng đã khởi tố, điều tra 455 vụ/1.054 bị can). Riêng Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực đã đưa 977 vụ án, vụ việc tham nhũng, tiêu cực nghiêm trọng, phức tạp, dư luận xã hội quan tâm vào diện theo dõi, chỉ đạo ở 3 cấp độ; trong đó Ban Chỉ đạo trực tiếp theo dõi, chỉ đạo 180 vụ án, 133 vụ việc; các cơ quan chức năng đã kết thúc điều tra, truy tố, xét xử sơ thẩm 120 vụ án/1083 bị cáo, có 37 bị cáo nguyên là cán bộ thuộc diện Trung ương quản lý. Đặc biệt thời gian gần đây, đã tập trung điều tra, xử lý nghiêm nhiều vụ án tham nhũng, tiêu cực đặc biệt nghiêm trọng, gây thiệt hại lớn, xảy ra trong lĩnh vực y tế, quản lý, sử dụng đất đai, chứng khoán, trái phiếu doanh nghiệp[3].

2. Thực trạng nội dung chuyên đề phòng, chống tham nhũng trong chương trình đào tạo cao cấp lý luận chính trị

Mục tiêu đào tạo cao cấp lý luận chính trị là cung cấp cho cán bộ trung, cao cấp của Đảng và hệ thống chính trị, cán bộ lãnh đạo chủ chốt các đơn vị sự nghiệp công lập, doanh nghiệp nhà nước những kiến thức cơ bản, hệ thống, thực tiễn và hiện đại về chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, quan điểm, chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước; những vấn đề lý luận và thực tiễn mới trong nước và quốc tế, các thành tựu nghiên cứu khoa học chính trị, khoa học lãnh đạo quản lý và một số ngành xã hội - nhân văn. Hình thành và phát triển phẩm chất, năng lực, tầm nhìn, tư duy chiến lược, nâng cao kỹ năng lãnh đạo, quản lý và vận dụng của đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý trung, cao cấp của Đảng và hệ thống chính trị. Trên cơ sở mục tiêu đào tạo, khung chương trình cao cấp lý luận chính trị xác định nhiều nội dung để thực hiện, trong đó có nội dung về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực ở Việt Nam hiện nay; cụ thể: 

Trong học phần Nhà nước và pháp luật, nội dung phòng, chống tham nhũng, tiêu cực ở Việt Nam được thể hiện tại chuyên đề số 10, có thời lượng giảng dạy trực tiếp là 05 tiết. Chuyên đề này cung cấp cho học viên cao cấp lý luận chính trị những vấn đề lý luận về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực như khái niệm, đặc điểm, vai trò, phương thức và các điều kiện bảo đảm phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; thực tiễn và định hướng phòng, chống tham nhũng, tiêu cực ở Việt Nam. Dựa vào các đơn vị kiến thức nêu trên, cần xác định các nội dung cốt lõi cung cấp cho học viên cao cấp lý luận chính trị đó là các nội dung của phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về nâng cao hiệu quả phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; cán bộ lãnh đạo, quản lý cần phải làm gì để thực hiện các quan điểm của Đảng tại địa phương, đơn vị công tác. Thông qua các vấn đề cốt lõi này, giúp cho học viên nhận thức được tầm quan trọng của công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; có quan điểm đúng đắn và tin tưởng vào công cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực ở Việt Nam.

Bên cạnh một chuyên đề mang tính chất chuyên sâu, vấn đề phòng, chống tham nhũng, tiêu cực còn được lồng ghép trong tất cả các học phần của chương trình cao cấp lý luận chính trị; cũng như ở tuần sinh hoạt chính trị đầu khóa, sinh hoạt chuyên đề với các nội dung nhận diện đấu tranh, phòng, chống các biểu hiện suy thoái về chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong học tập và công tác; nâng cao chất lượng học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh gắn với nhiệm vụ học tập và công tác...

Đánh giá chung:

- Nội dung chuyên đề phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong chương trình cao cấp lý luận chính trị tương đối toàn diện, cung cấp cho học viên một cách bài bản về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, từ những vấn đề lý luận đến thực tiễn, trên cơ sở đó có những định hướng, giải pháp khắc phục khó khăn trong quá trình triển khai.

- Phòng, chống tham nhũng, tiêu cực không chỉ được đề cập ở một chuyên đề mà hầu hết chương trình cao cấp lý luận chính trị đều có những khía cạnh ít nhiều tiếp cận vấn đề này, có tác động định hướng cho học viên nhận thức được tầm quan trọng của phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; cũng như tự ý thức phải tu dưỡng, rèn luyện bản lính chính trị, đạo đức, lối sống, năng lực chuyên môn.

- Chuyên đề phòng, chống tham nhũng, tiêu cực ở Việt Nam hiện nay trong học phần Nhà nước và pháp luật mặc dù được xác định là chuyên đề mang tính chất chuyên sâu, cung cấp một lượng kiến thức khoa học, đầy đủ nhất; song, thực tế thời lượng 05 tiết là ít; bởi lẽ, đây là vấn đề có tính chất thời sự, điểm nóng; hơn nữa trong các chương trình đào tạo, bồi dưỡng khác ít được tiếp cận. Để học viên có thể nắm bắt được hệ thống lý luận, quan điểm của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; qua đó hình thành, bồi dưỡng, phát triển, rèn luyện các kỹ năng trong công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực cần nhiều thời lượng hơn cho chuyên đề này.

3. Một số đề xuất nhằm nâng cao nhận thức của học viên cao cấp lý luận chính trị về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong giai đoạn hiện nay

Thứ nhất, đề xuất về chương trình, nên tăng cường thời lượng cho chuyên đề phòng, chống tham nhũng và tiêu cực. Vì: (i) Ý nghĩa của chuyên đề này đối với đối tượng học viên cao cấp lý luận chính trị như đã phân tích ở phần trên. (ii) Khác với các chuyên đề khác, học viên có thể đã được tiếp cận và tham gia nhiều trong các chương trình đào tạo, thì chuyên đề phòng, chống tham nhũng và tiêu cực là chuyên đề có tính chất cá biệt và thời sự hơn nên ít được đưa vào hệ thống các chương trình đào tạo. Do vậy cần một dung lượng thời gian đủ để học viên nắm bắt được ý nghĩa, khung lý thuyết và hệ thống quan điểm của Đảng, pháp luật của Nhà nước và đặc biệt là những vấn đề thực tiễn rất nóng về công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực hiện nay. Kỹ năng và các biện pháp kỹ thuật trong phòng, chống tham nhũng, tiêu cực rất tinh vi, phức tạp và hiện đại, do vậy, luật pháp quốc tế, kinh nghiệm quốc tế và ứng dụng khoa học công nghệ là vấn đề quan trọng bảo đảm cho hiệu quả công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực. Với những lý do trên, việc tăng thêm thời lượng, nội dung và kỹ năng cho chuyên đề này là cần thiết trong chương trình đào tạo cao cấp lý luận chính trị.

Thứ hai, trong tổ chức thực hiện chương trình nên nhấn mạnh thêm một số nội dung sau:

- Trong tuần sinh hoạt chính trị đầu khóa, cùng với việc tìm hiểu mục tiêu và cách thức của khóa học, học viên cần nhận diện tình hình tham nhũng, tiêu cực tại cơ quan, đơn vị và địa phương mình. Đây được coi như vấn đề thực tiễn của cuộc sống để trong quá trình đào tạo, các chủ thể cùng hướng đích và tìm các giải pháp tháo gỡ. Sau khóa học học viên nhìn nhận lại vấn đề mình đã đề xuất và so sánh cách thức giải quyết lúc trước khi tham gia khóa học và cách thức giải quyết sau khi tham gia khóa học. Qua đó giúp học viên điều chỉnh những nhận thức chưa đúng, bổ sung những nhận thức còn thiếu và đưa ra cách giải quyết vấn đề hiệu quả trên cơ sở nắm chắc được lý luận.

- Việc tổ chức huấn luyện và đánh giá rèn luyện của học viên nên được coi trọng ngang tầm với việc đánh giá kiến thức. Như chúng ta biết một trong những nguyên nhân gốc của tham nhũng, tiêu cực là vấn đề đạo đức của người có chức vụ quyền hạn. Vậy mục tiêu của chương trình đào tạo cao cấp là huấn luyện cán bộ cần, kiệm, liêm chính, chí công vô tư, cống hiến và phụng sự.

- Việc tổ chức đi thực tế nên hướng học viên tìm hiểu và đề xuất giải pháp liên quan đến phòng, chống tham nhũng và tiêu cực. Với đối tượng học viên đặc thù, chúng ta có thể cho họ tìm hiểu sâu hơn về hệ thống dữ liệu thực trạng đấu tranh chống tham nhũng, tiêu cực qua các vụ án lớn và nóng thông qua số liệu, tham gia phiên tòa xét xử, thăm trại giam... nhằm nâng cao nhận thức và có tác dụng răn đe. Có thể cho học viên tham quan học hỏi kinh nghiệm hay thông qua việc ứng dụng khoa học công nghệ, các vụ án quốc tế, kinh nghiệm quốc tế...

- Trong chương trình học tập các chuyên đề và nghe thời sự nên thiết kế và mời các báo cáo viên chuyên sâu về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực hiện nay để cung cấp cho học viên một bức tranh thực trạng đầy đủ và sát thực nhất về vấn nạn tham nhũng, tiêu cực trong và ngoài nước.

- Trong thiết kế chuẩn đầu ra, đề cương, câu hỏi đánh giá của 19 môn học hiện nay cũng nên hướng đến nội dung phòng, chống tham nhũng và tiêu cực.

- Bên cạnh điều kiện xét tốt nghiệp theo quy chế quy định như hiện nay, nên chăng bổ sung thêm một yêu cầu đó là cam kết không thực hiện hành vi tham nhũng và tiêu cực. Và nếu mỗi học viên cao cấp lý luận chính trị đều cam kết như vậy thì tạo ra một sức mạnh nội lực mạnh mẽ bên trong mỗi học viên, bên trong đội ngũ cán bộ sử dụng quyền lực nhà nước. Như vậy, lúc này nhận thức đã được chuyển biến mạnh mẽ sang hành động và tạo hiệu ứng, sự lan tỏa trong toàn hệ thống chính trị. Qua đó góp phần hình thành văn hóa không tham nhũng, tiêu cực.

Thứ ba, phát huy vai trò làm gương của cơ sở đào tạo trong phòng, chống tham nhũng. Học viên có thể học tập mô hình về phòng, chống tham nhũng từ chính mô hình của cơ sở đào tạo.

Kết luận

Tham nhũng, tiêu cực là khuyết tật bẩm sinh của quyền lực. Tham nhũng, tiêu cực diễn ra trong nội bộ, do người có chức vụ quyền hạn thực hiện. Phòng, chống tham nhũng, tiêu cực là cuộc đấu tranh ngay trong chính bản thân mỗi con người, trong tổ chức, đơn vị, địa phương mình. Do đó người được giao giữ chức vụ, quyền hạn phải không ngừng tu dưỡng, rèn luyện, thường xuyên tự soi, tự sửa đồng thời phải tăng cường kiểm soát quyền lực, xây dựng và hoàn thiện thể chế của Đảng và Nhà nước để không thể tham nhũng, không dám tham nhũng và không cần tham nhũng. Nhận thức đúng đắn và chuyển hóa thành hành động không tham nhũng, tiêu cực của đội ngũ học viên cao cấp lý luận sau khi tốt nghiệp có ý nghĩa then chốt trong công cuộc đấu tranh chống giặc nội xâm hiện nay.

Tài liệu tham khảo:

[1] Đảng Cộng sản Việt Nam (2016), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Nxb. Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội.

[2] Đảng Cộng sản Việt Nam (2021), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập I, tập II,Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.

[3] Hiền Hòa - Phạm Cường, Nhiều kết quả nổi bật sau 10 năm phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, https://dangcongsan.vn

[4] Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội.

[5] Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (2020), Mối quan hệ giữa xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng, tổ chức với xây dựng Đảng về đạo đức, Nxb. Lý luận chính trị, Hà Nội.

[6] Nguyễn Phú Trọng (2017), Xây dựng, chỉnh đốn Đảng là nhiệm vụ then chốt để phát triển đất nước, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.

Đọc thêm

Nguyên tắc và nội dung đổi mới phương pháp định hướng dư luận xã hội ở nước ta hiện nay

Tác giả: ThS Lưu Thị Thu Phương

(LLCT) - Nghiên cứu, nắm bắt, định hướng dư luận xã hội là một hoạt động quan trọng trong lãnh đạo, quản lý xã hội, do đó cần không ngừng được đổi mới công tác này để giúp cấp ủy, chính quyền phát hiện những điểm nóng về tư tưởng, kịp thời giải tỏa xung đột xã hội tiềm tàng. Bài viết tập trung làm rõ các phương pháp định hướng dư luận xã hội đang được sử dụng, nguyên tắc và nội dung đổi mới phương pháp định hướng dư luận xã hội ở Việt Nam hiện nay.

Từ tư tưởng thân dân của Nguyễn Trãi đến tư tưởng dân chủ của Hồ Chí Minh

Tác giả: ThS. Cao Phan Giang

(GDLL) - Nguyễn Trãi và Hồ Chí Minh là những danh nhân tiêu biểu có nhiều đóng góp cho dòng tư tưởng về dân ở Việt Nam. Tư tưởng thân dân của Nguyễn Trãi hội tụ những giá trị vượt trội của thời đại phong kiến với và nhiều quan điểm tiến bộ về dân. Tư tưởng dân chủ của Hồ Chí Minh là kết tinh của tư tưởng thân dân truyền thống cùng những giá trị tiến bộ của nhân loại trong ý thức hệ của giai cấp công nhân. Sự giống và khác nhau về hoàn cảnh lịch sử, ý thức hệ và bài học dựng nước, giữ nước và phát triển đất nước của hai tác giả cho thấy sự vận động và phát triển liên tục của dòng tư tưởng về dân Việt Nam.

Một số vấn đề thực tiễn thi hành pháp luật về luật sư và kiến nghị nâng cao chất lượng hành nghề luật sư ở Việt Nam hiện nay

Tác giả: Đồng Ngọc Dám

(GDLL) - Thể chế, pháp luật về tổ chức và hoạt động của luật sư thời gian qua đã từng bước được hoàn thiện, tạo hành lang pháp lý cho luật sư và tổ chức hành nghề luật sư phát triển cả về số lượng và chất lượng. Bài viết tìm hiểu thực tiễn thi hành pháp luật về luật sư, từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng hành nghề luật sư ở Việt Nam hiện nay.

Giáo dục ý thức dân tộc, lòng yêu nước cho thế hệ trẻ Việt Nam trong xây dựng, phát triển đất nước và hội nhập quốc tế

Tác giả: ThS NGUYỄN THÙY LINH - ThS TÀO THANH HUYỀN

(LLCT) - Ý thức dân tộc, lòng yêu nước là giá trị rất quan trọng đối với mỗi người dân trong việc xây dựng đất nước thành quốc gia phát triển, thịnh vượng, hòa bình, hạnh phúc trước những thách thức ngày càng gia tăng của toàn cầu hóa. Do đó, giáo dục ý thức dân tộc, đặc biệt là cho thế hệ trẻ, có vai trò vô cùng quan trọng, cần được thực hiện một cách bài bản, có hệ thống.

Giáo dục và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên số

Tác giả: Trương Bảo Thanh - Nguyễn Đình Quỳnh

(GDLL) - Giáo dục và đào tạo là “chìa khóa” đem lại sự thành công và phát triển bền vững của mỗi quốc gia, là nhân tố quyết định chất lượng nguồn nhân lực. Trên cơ sở làm rõ vai trò quan trọng của giáo dục và đào tạo trong xây dựng, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, bài viết phân tích thành tựu và hạn chế trong công tác giáo dục và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao ở Việt Nam hiện nay. Từ đó, đề xuất một số giải pháp nhằm thúc đẩy giáo dục và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao ở Việt Nam trong kỷ nguyên số.