Đặt vấn đề

Cán bộ cấp cơ sở có vị trí quan trọng trong hệ thống chính quyền địa phương 02 cấp. Đây là đội ngũ trực tiếp chuyển tải những chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật Nhà nước tới Nhân dân, tới cộng đồng xã hội, đồng thời thực thi công vụ trực tiếp đối với người dân và tổ chức trong cung cấp dịch vụ công. Trong bối cảnh đổi mới hệ thống chính trị, đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng chính quyền điện tử, vị trí, vai trò của đội ngũ cán bộ, công chức cấp cơ sở càng trở nên quan trọng. Đặc biệt đối với tỉnh Lào Cai - một tỉnh miền núi biên giới còn nhiều khó khăn - chất lượng, bản lĩnh và năng lực của đội ngũ cán bộ công chức cấp cơ sở có ý nghĩa quyết định đến sự ổn định chính trị, phát triển kinh tế - xã hội và củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng.

1. Quan điểm của Đảng về vai trò của đội ngũ cán bộ cấp cơ sở trong xây dựng chính quyền địa phương

Cán bộ cấp cơ sở giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong hệ thống chính trị, là lực lượng trực tiếp đưa đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước vào cuộc sống. Đây là đội ngũ gắn bó mật thiết với nhân dân, nắm bắt và phản ánh kịp thời tâm tư, nguyện vọng của quần chúng; đồng thời giải quyết các vấn đề phát sinh từ cơ sở, góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân, tăng cường niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước. Cán bộ cơ sở cũng là chủ thể tổ chức và điều hành nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, giữ gìn an ninh trật tự, bảo đảm ổn định chính trị và nâng cao đời sống nhân dân.

Trong quá trình đổi mới và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, Đảng luôn xác định cán bộ là “gốc của mọi công việc”, là nhân tố quyết định sự thành bại của cách mạng. Đại hội XIII của Đảng tiếp tục khẳng định: “Tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức có đủ phẩm chất, năng lực, uy tín, phục vụ nhân dân và sự phát triển của đất nước. Tăng cường kỷ luật, kỷ cương đi đôi với cải cách tiền lương, chế độ, chính sách đãi ngộ, tạo môi trường, điều kiện làm việc để thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phục vụ phát triển; có cơ chế lựa chọn, đào tạo, thu hút, trọng dụng nhân tài, khuyến khích bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm, dám đổi mới sáng tạo, dám đương đầu với khó khăn, thử thách và quyết liệt trong hành động vì lợi ích chung”[2,tr.78]. Trên cơ sở đó, Đảng và Nhà nước ban hành nhiều chủ trương, chính sách quan trọng. Kết luận số 37-KL/TW ngày 15/5/2025 của Bộ Chính trị tiếp tục khẳng định yêu cầu hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, nhấn mạnh vai trò quyết định của đội ngũ cán bộ, công chức trong bảo đảm hiệu quả vận hành mô hình mới. Các văn bản pháp luật như Luật Cán bộ, công chức (sửa đổi năm 2025), Nghị định số 29/2023/NĐ-CP ngày 3/6/2023 Quy định về tinh giản biên chế, Nghị quyết số 74/NQ-CP ngày 7/4/2025 ban hành kế hoạch thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính và xây dựng mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp và các hướng dẫn của Bộ Nội vụ đã cụ thể hóa chủ trương của Đảng bằng cơ chế, chính sách rõ ràng về tuyển dụng, đào tạo, đánh giá và sử dụng cán bộ.

Quán triệt sâu sắc các quan điểm của Đảng, Tỉnh ủy Lào Cai đã cụ thể hóa thành các chủ trương, giải pháp phù hợp với thực tiễn sắp xếp, sáp nhập đơn vị hành chính và yêu cầu xây dựng mô hình chính quyền hai cấp, qua đó góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ cơ sở đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Thứ nhất, Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Lào Cai lần thứ nhất, nhiệm kỳ 2025–2030 xác định phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là một trong ba đột phá chiến lược. Tỉnh ủy nhấn mạnh đổi mới mạnh mẽ công tác cán bộ, tập trung xây dựng đội ngũ lãnh đạo quản lý các cấp và đội ngũ cán bộ xã có chuyên môn, kỹ năng, tư duy đổi mới, tinh thần trách nhiệm và khả năng phục vụ nhân dân. Đây là cơ sở quan trọng để bảo đảm đội ngũ cán bộ ngang tầm yêu cầu phát triển.

Thứ hai, trong Dự thảo Đề án số 2 về công tác tổ chức xây dựng Đảng giai đoạn 2025–2030, Tỉnh ủy tiếp tục đề ra định hướng xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức đáp ứng yêu cầu vận hành mô hình chính quyền hai cấp; nâng cao năng lực lãnh đạo, quản lý, nhất là đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã. Đề án cũng chú trọng phát triển đội ngũ cán bộ kế cận, đặc biệt là cán bộ trẻ, cán bộ nữ, cán bộ người dân tộc thiểu số

Thứ ba, Chương trình hành động số 08-CTr/TU về nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức giai đoạn 2021–2025, định hướng đến năm 2030, đề ra năm nhóm nhiệm vụ trọng tâm: đổi mới công tác quy hoạch, đào tạo, luân chuyển, sử dụng cán bộ; nâng cao hiệu quả đánh giá gắn với sản phẩm cụ thể; xây dựng cơ chế khuyến khích cán bộ dám nghĩ, dám làm; tăng cường kiểm tra, giám sát phòng chống suy thoái; đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý hồ sơ cán bộ.

Thứ tư, Lào Cai đặc biệt coi trọng phát huy vai trò đội ngũ cán bộ cơ sở – lực lượng trực tiếp tiếp xúc, giải quyết công việc của nhân dân, giữ vai trò “gốc rễ” trong bảo đảm hiệu quả mô hình hai cấp. Tỉnh xác định xây dựng đội ngũ cán bộ, nhất là người đứng đầu, có phẩm chất, năng lực và uy tín, tư duy phát triển, tinh thần cống hiến, gần dân, sát dân; đồng thời ưu tiên đào tạo, sử dụng cán bộ trẻ, cán bộ nữ và cán bộ dân tộc thiểu số.

2. Thực trạng phát huy vai trò của cán bộ công chức sau sắp xếp, sáp nhập ở tỉnh Lào Cai

2.1. Những kết quả đạt được

Thứ nhất, bộ máy chính quyền được sắp xếp lại gọn nhẹ, tinh giản, giảm cấp trung gian, tạo điều kiện cho chỉ đạo, điều hành thông suốt. Toàn tỉnh hiện có 9 cơ quan hành chính cấp tỉnh, 99 xã, phường, thị trấn; các đơn vị sự nghiệp công lập được sắp xếp giảm 22% so với trước năm 2024[1]. Theo Báo cáo số 97/BC-UBND ngày 22/9/2025 của Ủy ban Nhân dân (UBND) tỉnh Lào Cai, việc sắp xếp tổ chức bộ máy đã giúp giảm biên chế hành chính, tiết kiệm đáng kể chi ngân sách thường xuyên, đồng thời tạo điều kiện tăng đầu tư cho hạ tầng và chuyển đổi số.

Thứ hai, đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức được sàng lọc, cơ cấu lại theo vị trí việc làm. Việc thực hiện Nghị định số 29/2023/NĐ-CP ngày 03/6/2023 của Chính phủ về tinh giản biên chế đã được Tỉnh triển khai nghiêm túc, công khai, minh bạch, tạo đồng thuận trong toàn hệ thống chính trị. Theo Văn bản số 2518/UBND-NC ngày 7/5/2025 của UBND tỉnh Lào Cai về kế hoạch di chuyển cán bộ về làm việc tại Trung tâm hành chính tỉnh mới, tổng số cán bộ của các sở, ban, ngành, đơn vị sự nghiệp thuộc tỉnh Lào Cai chuyển về trụ sở hành chính của tỉnh mới (dự tính đến 01/9/2025) là 2.146 người (không bao gồm các sở, ban, ngành, đơn vị sự nghiệp công lập đã được 2 tỉnh thống nhất đặt trụ sở tại thành phố Lào Cai), trong đó: Khối Đảng, Đoàn thể có tổng số 418 người; khối chính quyền có tổng số 1.728 người[4].

Thứ ba, năng lực, trình độ của đội ngũ cán bộ từng bước được nâng lên. Trong ba tháng đầu thực hiện mô hình mới, Tỉnh đã tổ chức 16 lớp bồi dưỡng, tập huấn cho khoảng hơn 4.000 cán bộ, công chức, viên chức, tập trung vào các kỹ năng lãnh đạo, quản lý, chuyển đổi số, kỹ năng phục vụ nhân dân và điều hành mô hình chính quyền hai cấp. Nhiều cán bộ trẻ, cán bộ nữ, cán bộ người dân tộc thiểu số đã được tín nhiệm, bổ nhiệm vào các vị trí chủ chốt cấp xã.

Thứ tư, công tác tư tưởng, ổn định tổ chức, bảo đảm an ninh chính trị, trật tự xã hội được chú trọng. Cấp ủy, chính quyền các cấp đã làm tốt công tác tuyên truyền, vận động, tạo sự đồng thuận xã hội; không xảy ra điểm nóng về tư tưởng hay khiếu kiện tập thể. Việc ban hành Quy chế làm việc của các xã, phường, thị trấn được thực hiện nghiêm túc, góp phần đưa hoạt động bộ máy nhanh chóng đi vào nền nếp.

Thứ năm, hạ tầng công nghệ thông tin được đầu tư mạnh mẽ, hướng tới nền hành chính số. 100% đơn vị hành chính cấp xã đã triển khai phần mềm quản lý văn bản điện tử, chữ ký số, và kết nối với hệ thống điều hành của UBND Tỉnh. Lào Cai là một trong những địa phương đi đầu ở khu vực miền núi phía Bắc trong triển khai Trung tâm điều hành đô thị thông minh (IOC), góp phần hỗ trợ điều hành chính quyền hai cấp hiệu quả, minh bạch, kịp thời.

2.2. Những hạn chế, khó khăn và nguyên nhân

Một là, chất lượng đội ngũ cán bộ công chức chưa đồng đều, một số thiếu kinh nghiệm thực tiễn, chưa thích ứng lĩnh vực mới; cán bộ cấp xã cũ trình độ chuyên môn còn hạn chế, chưa thích ứng ngay được với khối lượng công việc tăng đột biến trong thời gian ngắn nên dẫn đến lúng túng trong thực hiện nhiệm vụ, nhất là ở cấp xã, vùng cao, vùng biên giới. Một bộ phận cán bộ còn hạn chế về trình độ quản lý nhà nước, kỹ năng công nghệ thông tin, ngoại ngữ; một số chưa quen với phương pháp điều hành trong môi trường hành chính điện tử.

Hai là, cơ sở vật chất tại một số xã sáp nhập còn thiếu đồng bộ, trụ sở làm việc chật chội, phân tán; thiết bị công nghệ thông tin xuống cấp; hạ tầng mạng ở vùng cao chưa ổn định, ảnh hưởng đến việc triển khai mô hình quản trị số.

Ba là, một số quy định hướng dẫn về tổ chức, biên chế, chế độ, chính sách sau sáp nhập ban hành chậm, gây lúng túng cho địa phương trong thực hiện.

Bốn là, tâm lý e ngại, lo lắng sau sắp xếp, việc điều chuyển vị trí công tác, thay đổi nơi làm việc, sắp xếp lại tổ chức đã tác động đến tâm tư, đời sống cán bộ, công chức; một số cán bộ, công chức lớn tuổi hoặc gần nghỉ hưu còn thiếu động lực phấn đấu.

Nguyên nhân khách quan chủ yếu xuất phát từ việc sắp xếp, hợp nhất tổ chức bộ máy diễn ra trong thời gian ngắn, khối lượng công việc lớn, trong khi hệ thống văn bản hướng dẫn và các cơ chế, chính sách đặc thù ban hành chưa kịp thời, thiếu đồng bộ. Hạ tầng vật chất, công nghệ thông tin và điều kiện làm việc, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, còn hạn chế; một số quy định về biên chế, vị trí việc làm, phân cấp, phân quyền chưa thống nhất. Điều kiện địa lý phức tạp, dân cư phân tán tiếp tục gây khó khăn cho quản lý hành chính. Bên cạnh đó, nguyên nhân chủ quan, một số cấp ủy, chính quyền chưa nhận thức đầy đủ yêu cầu đổi mới; công tác lãnh đạo, chỉ đạo và phối hợp triển khai còn thiếu quyết liệt. Việc cụ thể hóa chủ trương, ban hành văn bản hướng dẫn còn chậm; năng lực tham mưu, tổ chức thực hiện của một bộ phận cán bộ, nhất là ở cơ sở, còn hạn chế. Công tác đào tạo, bồi dưỡng, quy hoạch, luân chuyển chưa đáp ứng yêu cầu; công tác kiểm tra, đôn đốc, sơ kết, tổng kết chưa được thực hiện thường xuyên.

3. Một số giải pháp phát huy vai trò của đội ngũ cán bộ cấp cơ sở ở tỉnh Lào Cai

Thứ nhất, tiếp tục tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng đối với công tác cán bộ. Cần tiếp tục nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của các tổ chức đảng, trước hết là ở cơ sở; củng cố niềm tin của cán bộ, đảng viên và nhân dân đối với sự lãnh đạo của Đảng. Thực hiện nguyên tắc “Đảng thống nhất lãnh đạo công tác cán bộ và quản lý đội ngũ cán bộ”; đồng thời phát huy dân chủ, công khai, minh bạch trong mọi khâu: quy hoạch, bổ nhiệm, điều động, luân chuyển, đánh giá, khen thưởng, kỷ luật cán bộ. Đồng thời, cần tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng, phát huy vai trò của Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể nhân dân trong giám sát, phản biện, đóng góp ý kiến đối với công tác cán bộ. Đặc biệt, phải coi trọng vai trò của nhân dân trong việc đánh giá, giám sát cán bộ – “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng” như tinh thần Kết luận số 120-KL/TW ngày 07/01/2016 của Bộ Chính trị về tiếp tục đẩy mạnh, nâng cao chất lượng, hiệu quả việc xây dựng và thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở. Bên cạnh đó, cần hoàn thiện cơ chế đánh giá, sử dụng, đãi ngộ cán bộ theo hướng công khai, minh bạch, hiệu quả, đánh giá cán bộ phải dựa trên hiệu quả công việc, sản phẩm đầu ra và mức độ hài lòng của người dân. Bên cạnh đó, cần có chế tài nghiêm khắc với những trường hợp vi phạm, thiếu trách nhiệm.

Thứ hai, đổi mới toàn diện công tác quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng và sử dụng cán bộ công chức. Công tác quy hoạch cần bảo đảm tính kế thừa, liên thông, đặc biệt chú trọng đội ngũ cán bộ trẻ, cán bộ nữ, cán bộ người dân tộc thiểu số. Thực hiện nghiêm Kết luận số 57-KL/TW ngày 8/3/2019 của Bộ Chính trị về việc tiếp tục nâng cao chất lượng quy hoạch cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp. Về sử dụng cán bộ công chức, thực hiện luân chuyển hợp lý, gắn luân chuyển với đào tạo, thử thách, rèn luyện cán bộ; chú trọng bố trí cán bộ có năng lực, phẩm chất, tâm huyết ở những vị trí trọng yếu, nhất là cấp xã; phát triển nguồn nhân lực khu vực công nói chung, đội ngũ công chức cấp cơ sở nói riêng, cần chú trọng công tác xây dựng chính sách. Về đào tạo, bồi dưỡng cán bộ công chức cần đa dạng hóa hình thức và nội dung, kết hợp đào tạo tập trung với đào tạo trực tuyến; lồng ghép nội dung chuyển đổi số, quản trị công hiện đại, kỹ năng mềm và ngoại ngữ. Mạnh dạn giao cho cán bộ thực hiện công việc khó, đòi hỏi sự nhiệt tình, dám nghĩ, dám nói, dám làm, dám đương đầu với khó khăn, thử thách, dám hành động vì lợi ích chung trong thực hiện nhiệm vụ chính trị của địa phương, cơ quan, đơn vị.

Thứ ba, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong công tác tổ chức cán bộ, thực hiện mục tiêu của Đề án chuyển đổi số tỉnh Lào Cai giai đoạn 2023 - 2030, cần xây dựng cơ sở dữ liệu cán bộ, công chức, viên chức thống nhất toàn Tỉnh, liên thông với hệ thống quốc gia về cán bộ. Tăng cường ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong phân tích, đánh giá, hỗ trợ công tác quy hoạch, bố trí cán bộ. Khuyến khích cán bộ, công chức, viên chức sử dụng thành thạo các nền tảng số, bảo đảm môi trường làm việc hiện đại, minh bạch, thuận tiện.

Thứ tư, tăng cường kiểm tra, giám sát và kỷ luật Đảng trong công tác cán bộ, nâng cao vai trò của Ủy ban kiểm tra các cấp, phát huy hiệu quả giám sát của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và nhân dân đối với đội ngũ cán bộ, công chức. Kiên quyết xử lý các hành vi tiêu cực, tham nhũng, lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong công tác cán bộ; xây dựng hình ảnh người cán bộ liêm chính, trách nhiệm, tận tụy, gần dân, vì dân phục vụ.

Kết luận

Cán bộ là nhân tố quyết định sự phát triển của tổ chức, địa phương. Ở tỉnh Lào Cai, công tác sắp xếp, sáp nhập, phát huy vai trò đội ngũ cán bộ, công chức càng trở nên cấp thiết và mang ý nghĩa chiến lược. Với việc triển khai đồng bộ các giải pháp trên giúp tỉnh Lào Cai xây dựng bộ máy chính quyền tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, phát huy truyền thống đoàn kết, đổi mới, sáng tạo, nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững của địa phương.

Tài liệu tham khảo:

[1] Báo Lào Cai điện tử (2025), Lào Cai có 99 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 89 xã và 10 phường sau khi sắp xếp, https://baolaocai.vn

[2] Đảng Cộng sản Việt Nam (2021), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập I, Nxb.Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.

[3] Tỉnh ủy Lào Cai (2025), Kết luận 79-KL/TU ngày 22/8/2025 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về việc xây dựng các đề án trọng tâm.